Ysbytai Casnewydd adeg y Rhyfel

Helo, fi yw Dr Lucy Smith ac rwy’n cymryd drosodd fel Archifydd Prosiect ar ‘From’ A Penny in the Pound ‘. Fy mhrif dasg wrth ymuno â’r prosiect oedd catalogio cofnodion ysbytai yng Nghasnewydd, gan gynnwys rhai cofrestrau diddorol iawn ysbytai Brenhinol Gwent a Gwynlliw o gyfnod y rhyfel.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, defnyddiwyd Ysbyty Gwynlliw a oedd yn cael ei alw’n Woolaston House ar y pryd, ar gyfer Gwasanaethau Meddygol Brys, sef ysbytai’r llywodraeth a sefydlwyd i drin milwyr anafedig.

Mae’r gofrestr dderbyn hon yn dangos, ar 8 Awst 1944, bod yr ysbyty wedi derbyn 83 o gleifion a anafwyd yn ddiweddar yn y glanio ar draethau Normandi. Ar ôl 1944, roedd Woolaston House hefyd yn trin carcharorion Rhyfel o’r Almaen a’r Eidal o wersylloedd yn Llanmartin a Llantarnam.

Publication1 WELC L

Archifau Gwent: Cofrestr Derbyn EMS, Awst 1944 yn dangos y milwyr clwyfedig a dderbyniwyd yn dilyn y Glanio yn Normandi. Nodir rhengoedd, catrodau ac ysbytai blaenorol.

Publication1 w57a

Archifau Gwent: Cofrestr Derbyn EMS Mai 1945, yn dangos bod carcharor rhyfel o’r Eidal wedi cael ei dderbyn ychydig cyn, cyn-garcharor rhyfel o Brydain a ddychwelodd o wersyll dramor. Ymhlith y cleifion eraill mae aelodau byddin Pwyl a menyw 31 oed o’r ATS.

 

Mae gan Archifau Gwent hefyd gofnodion Ysbyty Brenhinol Gwent o gyfnod y rhyfel. Mae slipiau derbyn y clwyfedig yn dangos galwedigaethau ac anafiadau ystod amrywiol o gleifion y daethpwyd â hwy i Gasnewydd yn sgil y rhyfel. Yn ddiddorol, yn y cofnodion cyn y GIG, mae’n rhaid i gleifion gyflwyno ‘cymdeithas awdurdodedig’ i dalu am driniaeth feddygol.

IMG_8523 E

IMG_8522 E

IMG_8521 E

Archifau Gwent: Cofrestr Derbyn Clwyfedigion Ysbyty Brenhinol Gwent 1942, yn dangos gŵyr gwasanaeth Americanaidd, un o ferched y tir, peiriannydd o Wlad Pwyl, gweithwyr diwydiannol yn cynnwys ‘torrwr’, a ‘rholiwr’ o waith Lysaght, a menyw oedd yn beiriannydd.

 

Mae’r cofrestrau yn ystod y rhyfel yn dystiolaeth o hanes meddygol ond hefyd mae’n dogfennu newid mewn cymdeithas a symudiad pobl yn rhyngwladol trwy Gasnewydd yn ystod cyfnod y rhyfel.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s